Iran heeft de Straat van Hormuz gesloten en de olieprijs stijgt, nogal. In een paar weken tijd bijna verdubbeld. Blijkbaar werkt dat zo, als iets minder dan 20% van de wereldwijde productie niet verspreid kan worden. Kerosine, de brandstof waar vliegtuigen op vliegen, is nog harder gestegen. En dat heeft gevolgen voor vliegtickets. Snappen we heus wel.
Maar welke gevolgen heeft het nou precies? Is het nu paniek en moeten we domme Instagramcarousels posten over vliegtickets van €3000 naar Singapore terwijl we zelf ook wel kunnen zien dat je voor de helft nog in business class die route kunt vliegen. En wat is er aan de hand met al die extreem goedkope vliegtickets van Etihad? Moet je vandaag boeken, of juist wachten? En zijn er slimme alternatieven? In dit artikel probeer ik het uit te leggen.
Wat is er aan de hand?
Kerosine is een van de grootste kostenposten voor airlines, maar heus niet meer dan de helft. Ongeveer een kwart van de totale operationele kosten, een beetje afhankelijk van de airline. Bij Ryanair is het percentage hoog, want dat is immers een lowcost airline (en de term lowcost slaat niet op lage prijzen maar op lage kosten).
Kerosine wordt gemaakt van ruwe olie. En een groot deel van de mondiale olie vaart normaal gesproken door de Straat van Hormuz, een smal stuk water tussen Iran en Oman. Ongeveer 20 procent van alle olie ter wereld ging daar doorheen.
Ging. Sinds begin maart 2026 is dat verkeer stilgevallen. Iran heeft schepen aangevallen, tankers liggen voor anker, en de facto is de straat dicht. Het resultaat: olieprijzen die door het dak gaan. En omdat kerosine uit olie wordt gemaakt, stijgt die mee. Sterker nog: kerosine is nóg harder gestegen dan de ruwe olie zelf, omdat er paniekinkoop plaatsvindt en raffinagecapaciteit in de Golf is weggevallen.
Airlines die hun brandstof niet van te voren voor een vaste prijs hebben vastgelegd en nu (zoals elke andere dag) op de spotmarkt moeten inkopen, betalen ruwweg het dubbele van wat ze een paar weken geleden betaalden. Dat is een enorme klap. En die airlines die wél hebben gehedged, hebben bovendien óók moeite om überhaupt aan hun afgesproken leveringen te komen. Problemen.
Worden nu dus alle tickets duurder?
Nee. En dat is het belangrijkste dat je moet onthouden uit dit artikel. De prijsstijging is ongelijk verdeeld. Drie factoren bepalen of een vliegticket duurder wordt, en ik heb m'n best gedaan om het zo goed mogelijk op te zoeken en te beargumenteren:
1. De airline en de brandstofstrategie
Airlines die slim waren (althans, dat vinden ze zelf, en dat blijkt in deze situatie wel te kloppen), kopen hun kerosine niet op het moment dat ze het nodig hebben. Ze leggen maanden of zelfs jaren van tevoren een prijs vast via financiële contracten. Een verzekering tegen prijsschokken. Dat is het hedgen van hierboven.
Hier zitten enorme verschillen. Ryanair had maar liefst 84 procent van de brandstof van het vorige kwartaal vastgelegd op een lage prijs. Die voelen de pijn nauwelijks. British Airways zit op 75 procent dekking voor het eerste kwartaal. Lufthansa op 82 procent. Air France begon op 70 procent maar zakt naar onder de helft tegen het einde van het jaar. En SAS heeft nul hedging. Helemaal niets. Dus die schrapt al meer dan duizend vluchten in april. Veelal vluchten die het minst winstgevend waren. Zou ik ook doen. En dat is dus ook precies een complexiteit: het zijn niet per se de routes in/om/naar/van het conflictgebied.
Wat betekent dit dan? Airlines met sterke hedging kunnen hun prijzen nog wel even stabiel houden (maar zullen ongetwijfeld bij het minste of geringste een nieuwe toeslag introduceren (doen ze al) die ze daarna gemakshalve tot in de eeuwigheid vergeten te verwijderen als de stront niet meer aan de knikker is). Hedging loopt overigens wel af. Tegen de zomer wordt het voor vrijwel iedereen duurder, tenzij het conflict voorbij is, maar als je dan weer opnieuw wil hedgen, weet ik niet tegen welke prijs dat kan en voor welke periode, dus dat zal nog wel even dooretteren.
2. De route
Niet alle bestemmingen worden even hard geraakt. De vuistregel: hoe meer een route afhankelijk is van kerosine uit de Golfregio, en hoe meer de vlucht door of langs het conflictgebied gaat, hoe groter de impact. Maar het is niet een hele goede vuistregel.
Binnen Europa valt het tot nu toe mee. Bestemmingen als Spanje, Portugal, Italië en Griekenland laten gematigde prijsstijgingen zien. De Europese low-cost carriers vliegen korte afstanden en zitten bovendien goed in hun hedging.
Intercontinentale routes zijn een ander verhaal. Airlines die normaal via Dubai, Doha of Abu Dhabi vliegen, moeten omvliegen of vluchten schrappen. Qatar Airways heeft bijna de helft van de vloot aan de grond gezet. Emirates heeft meerdere keren de brandstoftoeslagen verhoogd.
Maar hier wordt het paradoxaal. Want tegelijkertijd zie je bij sommige Gulf-carriers belachelijk lage prijzen opduiken. Etihad strooit momenteel met tickets naar Azië die goedkoper zijn dan vóór de crisis. Qatar Airways doet dat ook. Hoe dat kan? Simpel: niemand wil via het Midden-Oosten vliegen. De vraag is geklapt, de vliegtuigen zijn leeg, en airlines laten de prijzen zakken om stoelen te vullen. Bovendien tanken Gulf-carriers mogelijk goedkoper dan de rest van de wereld, omdat de Straat van Hormuz de export blokkeert maar niet de productie. Kerosine stapelt zich op in de regio, tenzij dáár raffinaderijen ook weer worden geraakt en de productie stil komt te liggen. Ik schreef er eerder over: het is een trade-off tussen lage prijs en onzekerheid. Lees dat stuk als je overweegt om zo'n deal te boeken.
De regel: "airlines uit de golfregio's worden duurder" is te simpel. Sommige worden duurder via surcharges. Andere worden juist goedkoper door vraaguitval. Het hangt af van de airline, de route en hoeveel onzekerheid je accepteert. Kijk gewoon op je favoriete ticketzoekmachine en trek je conclusies.
3. Het moment
Dit is cruciaal. Er zijn nu nog buffers die de ergste klappen opvangen. Landen hebben noodvoorraden olie vrijgegeven. Er waren tankers onderweg die vóór het conflict de straat waren gepasseerd. En er zijn pijpleidingen die een klein deel van het verlies compenseren.
Maar buffers raken op. Het hoofd van het Internationaal Energieagentschap zei het heel duidelijk: april wordt veel erger dan maart. Maar ja, zou ik ook zeggen. De schepen die voor de oorlog nog onderweg waren, zijn nu aangekomen. Daarna komt er niets meer. Wie nu nog goedkoop kan vliegen, profiteert van een situatie die tijdelijk is.
Welke bestemmingen worden het hardst geraakt?
Het meest complex: de golfregio
Als je gewend was om via Dubai, Doha of Abu Dhabi naar Zuidoost-Azië te vliegen, is de situatie gespleten. Aan de ene kant: hogere surcharges, geschrapte vluchten, onzeker luchtruim. Aan de andere kant: airlines als Etihad die juist stunten met lage prijzen omdat de vraag is weggevallen. De stoelen moeten vol. Een retour naar Kuala Lumpur voor een prikkie is nu echt mogelijk, maar je koopt onzekerheid mee. Wie daar goed mee kan, pakt een koopje. Wie zekerheid wil, kijkt elders.
Fors geraakt: Australië, Nieuw-Zeeland, Zuid-Azië.
Deze routes zijn lang, kosten veel brandstof, en vaak afhankelijk van Gulf-carriers of Aziatische airlines die hun kerosine duur inkopen. Qantas heeft al een extra toeslag ingevoerd op langeafstandsvluchten. Airlines in Azië betalen de hoogste kerosineprijzen ter wereld op dit moment, omdat die landen vooral hun brandstof of olie uit het Midden-Oosten halen.Merkbaar geraakt: Noord-Amerika.
Amerikaanse airlines hebben geen hedging. Ze zijn volledig blootgesteld aan de marktprijs. United Airlines schrapt al vijf procent van de vluchten. Binnenlandse Amerikaanse tickets zijn op sommige routes meer dan verdubbeld. Maar voor Europeanen die naar de VS vliegen, is de impact beperkter: de concurrentie op de Atlantische routes is groot en houdt de prijzen enigszins in toom, hoewel we natuurlijk ook wel kunnen zien dat prijzen sommige routes lijp hoog zijn.Relatief gespaard: binnen Europa.
Spanje, Portugal, Griekenland, Italië. De populaire vakantiebestemmingen. Low-cost carriers als Ryanair en easyJet hebben sterke hedging en korte routes. Hier stijgen de prijzen wel, maar gematigd. Dit blijft de goedkoopste manier om op vakantie te gaan deze zomer. Ook hier kun je als commerciële airline natuurlijk ook gewoon dingen verzinnen om je marge te verhogen.Chinese airlines: de grote winnaar
En dan is er een categorie die ik apart wil benoemen, omdat het voor Yelmair-lezers bijzonder relevant is: Chinese airlines.
China Southern, Air China, China Eastern: deze airlines zitten in een unieke positie. Ze mogen namelijk door Russisch luchtruim vliegen. Dat klinkt als een detail, maar het is een gamechanger.
Europese airlines moeten sinds de oorlog in Oekraïne om Rusland heen vliegen. Dat maakt vluchten naar Azië langer, duurder en brandstof-intensiever. Chinese airlines hebben dat probleem niet. Ze vliegen de kortste route, verbruiken minder kerosine, en kunnen daardoor lagere prijzen bieden. Kunnen ja, want op het moment van schrijven vind ik helemaal niks die kant op via China. Wat dan wel weer raar is, want we hebben er al anderhalf jaar van uit kunnen gaan dat je altijd een voordelig ticket China Southern naar Bangkok of Kuala Lumpur of Manila of Bali kon boeken.
Dus hup China, even wat lage prijzen hanteren. Chinese carriers een dubbel voordeel: kortere routes én (deels) toegang tot goedkopere Russische en Chinese energiebronnen. China is de grootste olie-importeur ter wereld en heeft miljarden vaten in reserve.
Moet je nu boeken?
Het hangt ervan af waarheen en wanneer. Ik blijf erop hameren dat het extreem moeilijk is om een beste tijdstip voor het boeken van een ticket te vinden. En ik kan het écht weten want ik zoek elke dag vliegtickets, post al bijna 5 jaar op deze site en hou alle data bij.
Boek nu als:
- Je deze zomer naar Azië, Australië of het Midden-Oosten wilt. De buffers raken op, de hedging van airlines loopt af, en de prijzen gaan zeer waarschijnlijk verder omhoog.
- Je in juni of juli wilt vliegen. Dit zijn sowieso de duurste en drukste maanden. In combinatie met stijgende brandstofkosten wordt dat extra pijnlijk. En bovendien: het is over het algemeen zo dat de meeste deals worden gevonden zo'n 2-3 maanden voor de vertrekdatum.
- Je weet waar je heen wilt. Zekerheid is nu meer waard dan ooit. Boek een flexibel tarief (dus géén basic economy), en als de oorlog stopt en prijzen zakken, boek je gewoon om.
Wacht nog even als:
- Je binnen Europa vliegt in het najaar. De hedging van Europese low-cost carriers houdt de prijzen voorlopig redelijk stabiel.
- Je in augustus vliegt. Augustus is historisch gezien de goedkoopste zomermaand, omdat de meeste mensen eerder in de zomer reizen. Dat patroon verdwijnt niet door hogere brandstofprijzen.
- Je nog geen bestemming hebt gekozen. Dan is het zinloos om nu iets te boeken omdat er altijd wel iéts voorbijkomt dat lekker voordelig is, door één van alle bovengenoemde factoren. Gebruik de tijd om prijsalerts in te stellen en te monitoren.
Miles en punten zijn nu extra waardevol
Er is hier nog een slimmigheid. Wanneer ticketprijzen in cash stijgen, blijft de "prijs" in miles of punten vaak gelijk. Dat betekent dat de waarde van je punten omhoog gaat. Een ticket dat normaal 400 euro kost en nu 600 euro, maar nog steeds 25.000 miles, geeft je ineens veel meer waarde voor je punten.
Dit is het moment om je spaarprogramma's serieus te nemen. Kijk wat je hebt staan bij Flying Blue, Miles & More, Lifemiles, of welk programma dan ook. En vergelijk altijd de cashprijs met de puntenprijs. In een volatiele markt als deze kan het verschil enorm zijn.
Let wel op: sommige airlines, vooral Europese, stoppen brandstoftoeslagen in de surcharges van award tickets. Je betaalt dan wel in miles, maar de bijbetaling in cash kan fors zijn. Amerikaanse en sommige Aziatische airlines doen dit minder. Goed vergelijken dus, en erachter komen dat je dezelfde awardvlucht vaak bij meerdere programma's (tegen compleet andere tarieven) kunt boeken.
Zelf doe ik het trouwens ook. Ik wil deze zomer graag naar Dubai. In het laagseizoen ja, en dat heb ik al vaak gedaan en allemaal blogposts en video's over gemaakt. Ik vind het heerlijk als het 45 graden is en de stad half leeg. Ik kan alles boeken met punten. Business en first class via Doha, met punten van Qatar Airways, en terug met KLM op met Delta punten. Alles is te annuleren, tegen een zeer schappelijke vergoeding (paar tientjes). Als de situatie verandert, boek ik om of annuleer ik. En als het doorgaat, vlieg ik weer business en first class naar Dubai voor een fractie van de cashprijs. Dat is precies de strategie die nu werkt: punten inzetten, flexibel blijven, en niet bang zijn om gewoon te boeken.
Wat als het conflict voorbij is?
Laten we ook het positieve scenario bespreken. Als de oorlog stopt en de Straat van Hormuz weer opengaat, dalen de olieprijzen en daarmee de kerosineprijzen. Airlines kunnen dan hun toeslagen terugdraaien en de prijzen normaliseren. Ik moet lachen terwijl ik het schrijf. Die hoge prijzen zullen nog wel even blijven.
Zelfs in dat scenario verwachten analisten geen volledige terugkeer naar de situatie van vóór het conflict. De geopolitieke risico's rond de Golf zijn structureel hoger geworden. Verzekeringspremies voor tankers zijn verveelvoudigd. Airlines zullen voorzichtiger zijn met hun afhankelijkheid van Golfroutes en Golfkerosine.
Dat betekent: de markt herprijst risico, en dat werkt door in je ticket de komende jaren. Maar goed, we houden het bij Yelmair gewoon bij, dus kom gerust eens terug hier om te kijken hoe de vlag erbij hangt.
Concrete tips
- Stel prijsalerts in via Yelmair. In een volatiele markt bewegen prijzen snel. Je wilt erbij zijn als er een dip is of een airline opeens wel gaat stunten.
- Boek flexibel. Bij de meeste airlines kun je omboeken zonder kosten als je niet het allergoedkoopste tarief pakt. In deze markt is die flexibiliteit goud waard. Dat geldt trouwens ook voor boeken met punten, maar daar kom ik zo op.
- Kijk naar Chinese airlines. China Southern, Air China, China Eastern: ze zouden goedkoper moeten zijn, ze vliegen korter, en ze hebben een structureel voordeel. Voor bestemmingen in Azië was het sowieso al een goede optie, dus grote kans dat lage Chinese tarieven terugkeren.
- Vergelijk cash met miles. De waarde van je punten is waarschijnlijk gestegen. Check het.
Conclusie: geen paniek, wel actie
Worden vliegtickets duurder? Op veel routes wel, ja. Is het een ramp? Nee, niet als je slim bent. De grootste prijsstijgingen zitten op intercontinentale routes, maar juist daar liggen ook de paradoxen. Golfairlines die stunten met lage prijzen omdat niemand via het Midden-Oosten wil. Chinese airlines die goedkoper zouden moeten vliegen dan ooit. Binnen Europa valt het nog mee.
De belangrijkste boodschap: dit is niet het moment om af te wachten als je weet waar je heen wilt. Boek flexibel, vergelijk goed, en gebruik je miles als de cashprijs te hoog is. De markt is onzeker, maar onzekerheid is geen reden om thuis te blijven. Het is een reden om slimmer te boeken.
En dat is precies waar Yelmair voor is.
