Ik had het kunnen weten. Ik had het móéten weten.
Ik zit al meer dan tien jaar in dit travel hacker vak. En als er één wet is die in al die jaren nog nooit is gebroken, dan is het deze: loyaliteitsprogramma's worden alleen maar slechter. Niet soms, niet af en toe. Altijd. Elke wijziging die een puntenprogramma "aankondigt" is er een in het nadeel van de spaarder, verkocht als extra flexibiliteit en een antwoord op een gedegen gesprek met """de klant""". Bullshit. Het puntenspel wordt elk jaar moeilijker (maar de travel hacker wint gelukkig altijd).
En toch trap ik er zelf ook telkens weer in.
Mijn eigen rondje door de wasstraat
Ik was ooit fan van de gewone American Express kaart. Logisch: je spaart Membership Rewards punten en die kun je overboeken naar allerlei loyaliteitsprogramma's. Flexibel, niet afhankelijk van één programma. Eerlijk is eerlijk: de aanmeldbonus van Amex is de laatste tijd ook echt extreem hoog geweest. De uitzondering van de loyaliteitsprogramma race naar de bodem die de regel bevestigt. En ik dacht er destijds al bij: dit is te mooi om waar te zijn. Het was ook te mooi om waar te zijn.
Want toen devalueerde Amex de overboekingsratio naar Flying Blue van 5:4 naar 2:1. In één klap 37,5 procent van de waarde weg.
Dus nam ik er de Amex Flying Blue kaart (weer) naast. Niet in plaats van, allebei. Ze hebben inmiddels elk een hele specifieke use case. Al vond ik voor Flying Blue-mensen de gewone kaart eigenlijk nog steeds de betere. Vond, verleden tijd. Werd ik daar toch weer een beetje fan van.
En nu devalueert Flying Blue zelf. Natuurlijk.
Wat er verandert
Vanaf 8 september 2026, drie weken na de aankondiging, gaan award tickets op vluchten van Air France en KLM over op drie tarieven: Light, Standard en Flex.
- Light kost evenveel miles als nu, maar is uitgekleed: geen ruimbagage in economy en premium, niet wijzigbaar, niet annuleerbaar, betaalde stoelkeuze. Voor mij persoonlijk vind ik die flexibiliteit van boekingen handig (maar ik annuleer nauwelijks vluchten). De lounge vind ik niet boeiend (ik heb Priority Pass bij Amex) maar stoelkeuze wel.
- Wie ongeveer wil wat er vandaag gewoon bij zit, een koffer mee en kunnen annuleren, betaalt met Standard zo'n 25 procent meer miles. En zelfs dan kost elke wijziging of annulering nog 70 euro.
Voorbeelden. Kort Europees economy (Berlijn-Barcelona): 10.000 miles Light, 13.000 Standard, 17.000 Flex. Business Parijs-New York enkele reis: 60.000 miles Light met 527 euro toeslag, 75.000 Standard met dezelfde toeslag, 110.000 Flex met 262 euro toeslag.
Flying Blue kan dus zeggen dat de prijzen niet stijgen, want Light kost evenveel als nu. Maar het product is minder. Dat is gewoon een prijsverhoging die zo is vormgegeven dat hij niet zo heet.
En dan die toeslagen
Hier wordt het echt een klucht. De toeslag op zo'n business award lag altijd rond de 250 euro. Daar is dit jaar zo'n 200 euro bovenop gekomen, onder meer toen Air France-KLM in maart de brandstoftoeslag verhoogde vanwege de spanning in het Midden-Oosten. De kerosineprijs was gestegen, dus dat moest. Jaja mooie uitleg hoor.
We weten allemaal hoe dat afliep. De olieprijs ging kort omhoog en daarna gewoon weer omlaag. De toeslagen bleven. Dat hadden we hier ook al voorspeld, want toeslagen komen altijd met een verhaal en verdwijnen nooit met datzelfde verhaal.
En nu de grap. Kijk naar de toeslag bij het Flex ticket op Parijs-New York: 262 euro, tegenover 527 bij Light en Standard. Dat is vrijwel exact het niveau waar de toeslag altijd al lag, voordat er dit jaar 200 euro bij kwam. De normale toeslag van nog geen half jaar geleden is dus een premium feature geworden. Je betaalt 70 tot 83 procent meer miles om de toeslag terug te krijgen die tot voor kort gewoon standaard was.
Het is echt één grote puinhoop.
Hand in eigen boezem
En dan het ongemakkelijke deel. Ik draag hier zelf aan bij. Net zoals Sander schrijft op bijzonderetickets.nl maak ik dit spel al jaren populair. Miles sparen, punten optimaliseren, award tickets scoren: door mensen zoals wij is het geen niche-activiteit meer. Hoe meer mensen meedoen, hoe duurder die uitstaande miles voor de programma's worden, en hoe groter de prikkel om de boel te devalueren. Toch? Deze logica klopt toch?
Of werkt het zo? Eerst mag ik het programma aanprijzen, en zodra iedereen binnen is, wordt er flink winst afgeroomd over de rug van precies die mensen.
Dus ja, ik neem het mezelf kwalijk. Niet dat ik erover schrijf, maar dat ik na tien jaar nog steeds ergens fan van kan zijn, of iets te veel afhankelijk ben van een programma dat ik me er druk om maak. Want dat is misschien wel de echte les die ook al (langer dan) tien jaar geldt: wees nergens fan van. Loyaliteit aan een merk kan prima bestaan. Maar andersom houdt de loyaliteit van het merk naar jou op, precies op het moment dat jij de balans negatief beïnvloedt. Zolang je oplevert ben je een gewaardeerde klant, zodra je kost ben je een probleem dat weggeorganiseerd moet worden.
Een loyaliteitsprogramma is per definitie een afspraak tussen bedrijf en klant. Geven en nemen. Alleen wordt die afspraak nooit beter voor jou. Hooguit beter ten opzichte van andere programma's, die net iets harder devalueren. Dat is geen loyaliteit, dat is een race naar de bodem waarin het minst slechte programma zichzelf de winnaar mag noemen.
De les kende ik allang: miles zijn geen spaargeld. Ze worden elk jaar minder waard, nooit meer.
Er is een kanttekening die ik wel eerlijk moet maken. Flying Blue blijft zijn best doen voor leden met status, de mensen die hun punten verdienen door daadwerkelijk veel te vliegen. Wie status heeft, behoudt ook op een Light ticket zijn eigen voordelen: extra bagage, minder toeslagen, gratis stoelkeuze. Voor die groep verandert er weinig.
En dat onderscheid begrijp ik heel goed. Sterker nog, dat zou ik precies zo maken als ik dit programma runde. Loyaliteitsprogramma's zijn gebouwd voor mensen die veel vliegen. Niet voor mensen die op slinkse of minder slinkse wijze punten binnenharken zonder ooit met de airline te vliegen.
Maar let op hoe dat onderscheid hier tot stand komt. In een ideale wereld beloon je je beste klanten door ze iets extra's te geven. Dat gebeurt hier niet. Er wordt helemaal niks beter, voor niemand. Flying Blue devalueert het programma voor iedereen, behalve voor de leden met status. Het onderscheid wordt scherper, maar puur doordat de rest iets wordt afgenomen.
Wat je nu moet doen
Tot 8 september boek je tegen de huidige voorwaarden. Heb je een miles-saldo en plannen: boek voor die datum. Partnerboekingen via SkyTeam vallen buiten deze wijziging, La Première ook. Voor iedereen zonder status is dit gewoon 20 tot 25 procent minder waar voor je miles.
En verwacht van mij geen tip om dan maar netjes Standard te boeken. Het is wat mij betreft graag of niet: óf je accepteert het uitgeklede spel voor de oude prijs, óf je stopt je punten in een ander programma.
En de regel die je altijd moet kennen: verzamel geen miles om ze op te potten. Verdien ze, geef ze uit. Want het programma bepaalt wat je saldo waard is, en de richting is al tien jaar dezelfde.
