Boek › Vliegtuigen
Nu zou je een beetje moeten begrijpen hoe luchthavens en luchtvaartmaatschappijen werken en zich tot elkaar verhouden. Ik ga je nu hetzelfde uitleggen voor vliegtuigen. Ik weet zelf niet precies hoe een vliegtuig van de grond komt, maar het heeft vast iets te maken met zwaartekracht, wrijving, snelheid en vleugels. Wat ik wel weet is dat je meestal een paar uur zit opgesloten in zo’n aluminium buis, en dat elk vliegtuig bepaalde eigenschappen heeft die je vlucht prettiger of juist vreselijk kunnen maken.
Laten we beginnen met de 'merken' van vliegtuigen. De vliegtuigindustrie wordt voornamelijk gedomineerd door het Amerikaanse Boeing en het Europese Airbus. Daarnaast zijn er een paar kleinere fabrikanten zoals het Braziliaanse Embraer en het Brits-Canadese Bombardier, maar zij maken vooral (heel) kleine vliegtuigen voor korte afstanden en zijn dus niet zo spannend. De vliegtuigen waarin je negen van de tien keer vliegt zijn van Boeing of Airbus. Omdat vliegtuigen ongeveer dertig jaar mee kunnen gaan en er steeds nieuwe gebouwd worden, vliegen er nogal wat verschillende Boeings en Airbussen rond. Het is niet zo heel interessant om ze allemaal te kunnen onderscheiden (nog niet), tenzij je een freak en/of vliegtuigspotter bent. Wat wel relevant is, zijn de hoofdzaken: de verschillen tussen grote en kleine vliegtuigen en welke verschillende serviceklassen er aan boord zijn.
Grofweg zijn er twee categorieën vliegtuigen: breedrompers en smalrompers. Zoals je misschien raadt, zijn breedrompers groot en smalrompers klein(er). Je ziet het makkelijk als je in zo’n vliegtuig zit: een smalrompvliegtuig heeft maar één gangpad tussen de stoelen en een breedrompvliegtuig heeft er twee. Breedrompers worden meestal ingezet voor langere afstanden en smalrompers voor kortere.
Op lange afstanden vlieg je waarschijnlijk met een breedrompvliegtuig (twee gangpaden), op korte afstanden met een smalromper (één gangpad).
Natuurlijk zijn er uitzonderingen waar luchtvaartfans dol op zijn. Zo vloog Emirates een Airbus A380 een tijdje tussen Dubai (DXB) en Doha (DOH). Dit toestel kan ongeveer 450 tot 650 passagiers meenemen. Deze vlucht duurde slechts 1 uur en 20 minuten. De langste lijndienst met een klein vliegtuig is die tussen London City Airport (LCY) en New York (JFK). Deze vlucht duurt ongeveer 9 uur (inclusief een tussenstop in Shannon (SNN) in Ierland om te tanken en Amerikaanse paspoortcontrole aan boord te doen) en wordt uitgevoerd met een Airbus A318. Deze A318 heeft enkel een businessclasscabine met plaats voor 32 passagiers.
Een luchtvaartmaatschappij deelt haar vloot (= alle vliegtuigen samen) en de vliegtuigen in zoals ze zelf wil. Ryanair heeft bijvoorbeeld allemaal dezelfde vliegtuigen met hetzelfde aantal krappe stoelen, omdat die goedkoop zijn in aanschaf en onderhoud en het makkelijk is om personeel te trainen voor één type toestel. KLM denkt daar anders over en heeft op moment van schrijven maar liefst twaalf verschillende typen toestellen van zowel Airbus als Boeing in de vloot. American Airlines (AA) was koploper in het aantal vliegtuigen (946 stuks) en het aantal varianten (15 typen), maar heeft er recent een aantal uitgefaseerd en is nu terug naar 901 toestellen van zes typen (of elf als je alle varianten meetelt).
Luchtvaartfans noemen het interieur van een vliegtuig 'het product'. Binnen deze categorie worden twee subcategorieën onderscheiden: 'soft product' en 'hard product'. 'Soft product' zijn zaken die per vlucht kunnen verschillen, zoals de vriendelijkheid van de crew en de kwaliteit van het eten. 'Hard product' zijn dingen die altijd hetzelfde zijn, zoals de hoeveelheid beenruimte en het zitcomfort. Meestal zijn er vier hoofdserviceklassen waarin je een ticket kunt boeken: first, business, premium economy en economy. Niet alle maatschappijen hebben alle vier de klassen aan boord en sommigen gebruiken andere namen. Zo heeft Ryanair alleen economy en deelt Air France alle vier de compartimenten apart in. Lufthansa gebruikt de eerdergenoemde termen terwijl British Airways juist met namen als 'Club Europe' (business) en 'World Traveller' (economy) werkt. Luchtvaartmaatschappijen zijn erg trots op hun merk, maar voor reizigers kan het behoorlijk verwarrend zijn.
Hoewel er vier hoofdcategorieën zijn (economy, premium economy, business en first class), zijn er grote verschillen in hoe airlines die klassen benoemen én het daadwerkelijke product dat je krijgt. Dit kan zelfs binnen één maatschappij en per vliegtuigtype verschillen.
Niet elk toestel van een airline heeft alle klassen aan boord. Ook het serviceniveau binnen een klasse verschilt per afstand. Zo is businessclass binnen Europa vaak vrij basic, maar vlieg je van Amsterdam naar Johannesburg (JNB), dan word je behoorlijk in de watten gelegd. Zoals je inmiddels merkt zijn er talloze nuances in de indeling in vier serviceklassen. Ik ga er hier niet te diep op in, maar probeer je de grote lijnen uit te leggen.
Laten we beginnen met first class, het duurste en meest luxe product aan boord van een vliegtuig. Meestal krijg je als first-class-passagier je eigen suite (al is dat niet altijd zo), maaltijden bereid door een chef (ook niet altijd) en soms zelfs een chauffeur die je naar en van het vliegtuig brengt (al is dat niet altijd). First-class-passagiers kunnen soms gebruik maken van een exclusieve lounge op het vliegveld (ook niet altijd) en hebben soms een aparte ingang op het vliegveld. Wat wel meestal geldt: hiervoor betaal je letterlijk duizenden euro’s. Niet alle airlines bieden first class op elke vlucht; meestal is dat gereserveerd voor drukke routes met grotere toestellen. Daarnaast leveren first-class-tickets in de regel meer frequent flyer miles op dan lagere klassen (al is dat niet altijd zo), en de stoelen zijn beduidend groter en kunnen meestal volledig plat.
Er is enige begripsverwarring bij Amerikaanse airlines (ik bedoel luchtvaartmaatschappijen uit de VS, niet de airline American Airlines). Zij spreken vaak over ‘Domestic First Class’, maar die is volgens de gangbare norm eigenlijk niet meer dan businessclass, of zelfs dichter bij wat elders premium economy genoemd wordt. Ook in het Midden-Oosten gebruikt Qatar Airways voor first class op regionale vluchten hetzelfde product als ze voor intercontinentale vluchten als businessclass aanduiden.
Businessclass is een stapje onder first class, maar biedt nog steeds een zeer prettige ervaring aan boord. Je mag rekenen op stoelen die verder achterover kunnen (en steeds vaker plat kunnen). Ze zijn minder ruim dan in first class, maar bieden doorgaans een goede nachtrust. In businessclass krijg je goed eten en wijn, kun je vaak gebruik maken van een businesslounge (maar niet altijd) en mag je meestal meer bagage meenemen dan in economy.
Premium economy is vergeleken met businessclass relatief voordelig en verschilt sterk per maatschappij. De meeste airlines bieden meer beenruimte (Google Flights laat dat ook zien in de zoekresultaten) en soms iets beter eten. Verwacht er echter niet te veel van: het is vaak de forse meerprijs niet echt waard ten opzichte van economy.
Economy heet onder frequent flyers ook wel “cattle class” of “gate lice”; het is de meest gebruikte klasse aan boord. Sommigen noemen het “de verkeerde kant van het gordijn”, maar economy is zeker niet slecht, vooral niet op korte vluchten. De mate van comfort hangt af van de airline: gereserveerde stoelen, eten en drinken, bagagevoorwaarden — alles varieert. Onthoud: de passagier in het midden heeft recht op beide armleuningen.
De ervaring aan boord is subjectief, zoals je in het vorige hoofdstuk las. Dat jij een slechte vlucht had met Airline XX, wil niet zeggen dat dat voor mij zo is of dat Airline XX dus een slechte maatschappij is. Met de juiste kennis kun je een hoop ellende voorkomen. Maak je vooraf vertrouwd met wat je kunt verwachten. Een handig hulpmiddel is de website Seatguru. Vul je vluchtnummer, route en datum in en je ziet een plattegrond van het vliegtuig waarmee je waarschijnlijk vliegt. Je ziet ook direct of je individuele IFE (in flight entertainment) en maaltijden krijgt, en waar bijvoorbeeld stoelen zonder raam of bij de wc zijn. Als je het toestel waarmee je vliegt zeker weet, biedt Aeropla de mooiste seatmaps.
Het is verstandig om voor het kopen van een ticket te bekijken welke services je aan boord (en op de grond) kunt verwachten. Deze kunnen per klasse enorm verschillen.
